Yoga vormen

De traditie van yoga komt uit India en is al heel oud. Het is een oude oosterse leer die het doel heeft de mens geestelijk en lichamelijk te ontwikkelen en tot zelfverwerkelijking te komen. Het heeft als doel je te laten leven in evenwicht en harmonie met jezelf, met je medemensen, met de dieren, de planten, kortom jouw relatie met Alles.

Door aan yoga te doen leer je contact te maken met zowel  je eigen innerlijk als met anderen. Het woord yoga komt van ‘yuj’ dat verbinden, samenvoegen, en ook zich geestelijk verdiepen betekent. Het is een pad dat je voor jezelf aangaat waarin je nooit gedwongen wordt je blind over te geven aan bepaalde geloofsovertuigingen. 

In de praktijk bestaat yoga uit geestelijke en lichamelijke oefeningen en meditatietechnieken. Al doende leer je welke invloed de oefeningen op je spieren, bindweefsel, organen en zenuwstelsel hebben: het lichaam wordt gezonder en gaat een evenwicht ervaren, een evenwicht dat doorwerkt op de geest. Dit werkt ook weer omgekeerd, omdat een ontspannen geest invloed heeft op je lichaam. Je bent vrij om in de yoga je eigen weg te kiezen, de weg die voor jou op dit moment goed voelt.

Binnen de yoga zijn er veel verschillende vormen, maar er zijn een paar hoofdstromingen:

  • ràja-yoga: de koninklijke yoga, de hoogste en moeilijkste vorm, met de nadruk op de meditatie en contemplatie.
  • jnà`na-yoga: hierin staat het kennen van de filosofie centraal, er wordt een beroep gedaan op het menselijk intellect,
  • karma-yoga: dit is een heel dienende vorm van yoga waarbij je handelt vanuit liefde, zonder gehecht te zijn aan ‘hebben’, resultaat of succes,
  • bhakti-yoga: in deze vorm van yoga staat de weg van de mystiek en devotie centraal, de onbaatzuchtige liefde.
  • hatha-yoga: deze vorm van yoga is welke ik in de kinderyoga lessen gebruik.
  • Yin Yoga:

Yin Yoga

De Yin Yoga is een yogavorm die sterk in opkomst is de laatste jaren en heeft mijn eigen beleving en doel in het beoefenen van yoga volledig veranderd. Het is de enige en grootste tegenhanger van alle (yange) vormen van yoga. Ik heb me hierin geschoold en bied Yin Yoga lessen aan. Hierover meer op de aparte pagina Yin Yoga.

 

Hatha-yoga

In de kinderyogalessen worden houdingen aangeboden en gewerkt met de ademhaling volgens de hatha-yoga traditie. De Hatha-yoga richt zich op het gehele lichaam: de zintuigen, alle organen en klieren, het bloedvatenstelsel, de ademhaling, de spieren, bindweefsel, zenuwen en botten. Tegelijk richt het zich op het denken, de concentratie en de geestelijke bewustwording.

In de hatha yoga wordt dit ontwikkelt door een balans tussen rust en controle te vinden om zodoende de beleving van jezelf mogelijk te maken en te verdiepen. Je doet dit door de zogenaamde ãsana’s, de lichaamshoudingen en de prãnãyãma, de beheersing van de adem.

Patañjali

De ãsana’s en de prãnãyãma zijn de 3e en 4e stap van het zogenaamde 8-voudige pad ontwikkelt door Patañjali, een Indiase filosoof en wijsgeer die vermoedelijk geleefd heeft in de eerste of tweede eeuw vóór Christus. Hij wordt ook wel gezien als de “vader” van de hatha-yoga. In zijn tijd werd kennis over de waarheid mondeling doorgegeven. Pas na zijn dood werd zijn kennis in zogenaamde sutra’s opgeschreven. Het Sanskriet woord sutra betekent keten, in dit geval een keten van bijna 200 aanwijzingen of wijsheden over de yogalevensstijl, de klassieke yoga-leer.

Volgens deze leer moet de beoefenaar van de yoga, de yogin, acht stadia doorlopen voordat hij zijn einddoel kan bereiken, de verwerkelijking van het zelf. Het is dus een pad met acht opklimmende ‘treden’ als van een trap.

Het achtvoudige pad

De eerste twee treden van het pad of eigenlijk de trap, gaan over je levenshouding. Dit is uitgesplitst in wat je niet zou moeten doen in het leven en wat juist wel, ofwel de yamas en de niyamasDe 3e trede gaat over je fysieke houding, de zogenaamde asana’s, de 4e gaat over je energiecentra, de pranayama. De laatste 3 gaan over concentratie (dharana), meditatie (dhyana) en de verlichting (samadhi).

1. Yama (uiterlijke beheersing, tucht).

De eerste trede vraagt je te leven naar vijf ethische principes. Dit zijn:

* Ahisma: niet agressief gedrag laten zien op elk gebied in je leven, naar anderen    en jezelf,

* Satya: waarheid, of leven naar je eigen waarheid,

* Asteya: niet stelen,

* Brahmacharya: onthouding van seksualiteit,

* Aparigraha: niet hebzuchtig of materialistisch zijn, wensen loslaten.

De eerste stap op het 8-voudige pad houdt dus praktisch in dat je anderen geen pijn doet, door bijvoorbeeld niemand te slaan, maar ook jezelf niet. Dat je eerlijk bent en geen spullen steelt. En dat je je bewust bent of wordt van je behoefte om telkens maar dingen te kopen, te wensen en te bezitten en ernaar te streven dat niet te doen.

2. Niyama (innerlijke beheersing, zelftucht).

De tweede trede beschrijft vijf essentiële zelf observaties. Dit zijn:

* Saucha: zuiverheid, zowel intern als extern,

* Santosha: tevredenheid of acceptatie wat het leven je brengt,

* Tapah: evenwichtig zijn in alle omstandigheden; verdragen van pijn en plezier       als zijnde gelijk,

* Swadhaya: zelfstudie, de bestudering van spirituele teksten om begrip te           bevorderen,

* Ishwara pranidhana: overgave aan een hoger wezen.

De tweede stap geeft je heel duidelijke aanwijzingen hoe je wèl moet leven. De 5 regels houden in dat je jezelf fris en schoon houdt door je te wassen en schone kleren te dragen, kortom dat je dus goed voor jezelf zorgt; dat je eerlijk bent en geen onwaarheden en leugens verteld; dat je tevreden bent met wat op je pad komt; dat je eenvoudig leeft, studeert en naar jezelf leert te kijken (zelfreflectie) en je durft over te geven aan de kracht van het universum, God of wie/wat goed voelt voor je.

3. Asana (de manier van zitten).

De derde stap gaat over de lichamelijke yoga die uitgeoefend wordt voorafgaand aan de zittende meditatie. Het Sankriet woord asana betekent ‘zit’. Het vraagt je dus in feite om in een meditatiehouding te kunnen zitten die lang volgehouden kan worden zonder dat je last krijgt van het lichaam; belangrijk hierbij is dat de rug zonder steun rechtop gehouden kan worden. Om dat te kunnen train je het lichaam en hou je je lichaam fit en soepel door de verschillende oefeningen.

4. Pranayama (beheersen van de adem).

De 4e stap is de kunst van het goed ademen. Prana betekent ‘adem’, ‘vitaliteit’ of ‘energie’ en ayama betekent ‘strekken’. Pranayama regelt de energiestroom door het lichaam en door de adem te leren controleren en beheersen probeer je eigenlijk meester te worden over de levenskrachten (prana) in het eigen lichaam.

5. Pratyahara (losmaken, terugtrekken).

De 5e trede staat voor terugtrekken of kalm worden door afstand te nemen van de buitenwereld. Het idee is dat de zintuigen losgemaakt worden van alle uiterlijke voorwerpen door ze onder controle van de wil te brengen en vrij van verlangen en hebberigheid te worden.

6. Dharana (concentratie).

De 6e stap vraagt je je te concentreren en je gedachten stil te zetten. Het Sanskriet woord dha betekent ‘ondersteunen’ en de laatste twee treden zijn hierop gebaseerd.

Je gaat jezelf hierbij leren je aandacht op één punt of voorwerp te richten en al het andere uit te sluiten. Hierdoor zul je merken dat je gedachten na verloop van tijd steeds kalmer worden en soms er gewoon even niet zijn. Dan ervaar je de prachtige ruimte in jezelf en ben je bij de volgende trede aangekomen.

7. Dhyana (meditatie).

Dit is de stap waarbij de ononderbroken stroom van bewustzijn, je aandacht, gericht is op een punt: meditatie. Eigenlijk is er geen onderscheid tussen Dharana en Dhyana want de concentratie gaat langzaam over in een nog diepere concentratie en dat wordt meditatie genoemd. De toestand ontstaat eigenlijk vanzelf wanneer je langere tijd op iets focust met rustige aandacht.

8. Samadhi (verbinding, verdieping, contemplatie).

Als je de eerste 7 treden, of stappen hebt bestudeerd kom je in een uitgebalanceerde geestestoestand, waarin je het eeuwige zult ervaren. Sama betekent ‘gelijk’ en dhi betekent ‘denken’.

Samadhi is dus de voleinding van het proces, dat begonnen was met concentratie en via de meditatie, uitkomt in een spontane vereniging van de denker, de yogin, met het voorwerp van meditatie. In het allerhoogste stadium ben je dat voorwerp zelf, het is je Zelf, waarmee je de eenheid gaat beleven. Dan kom je weer thuis bij jezelf.

Yoga in Nederland

Bij de meeste yogascholen in Nederland komen alleen het derde, vierde en zevende stadium van deze lange weg ter sprake. Wie zich wil verdiepen in hogere vormen van yoga moet zich goed beseffen, dat hiervoor eerst de fundamenten gelegd moeten worden. De hatha-yoga is hiervoor zo’n fundament. Het leggen van dit fundament kan voor veel mensen al een leven lang duren.

 

Bron voor de uitwerking van bovenstaande tekst en het 8-voudige pad: Hatha Yoga werkboek, J. Dijkstra en 1001 Yogawijsheden, Liz Lark en diverse sites.